Слайд 1Қ.А.Ясауи атындағы Халыаралық қазақ-түрік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Апаптоз кезіндегі молекулалық оқиғалардың жалпы
сипаттамасы
Тобы: ЖМ-307
Орындаған: Қанатов.Ж.Д.
Тексерген: Фарм.ғ.к.доцент.м.а.Бердібеков.М.А
Слайд 2Мазмұны:
Кіріспе
Негізгі бөлім
Жасуша өлімінің себептері
Жасуша өлімінің жолдары және олардың жүру механизмдері
Физиологиялық
жасуша өлімінің бұзылыстары және оның салдары
Қорытынды
Слайд 3Түсініктеме аппарат:
Жасуша өлімінің түрлері:
Апоптоз – белгілі бір әсерден жасушаның генетикалық
бағдарланған өлімі
Некроз – генетикалық бағдарланбаған патогенді факторлардың әсерінен жасушаның өлуі
Соңғы
дифференциация – генетикалық негізделген жасуша өлімі
Слайд 4Жасуша неліктен өледі:
Жасуша өз қызметін өтегеннен кейін организмге керек емес
болып қалады.
Жасуша қартайып енді ол өз қызметін орындай алмайды.
Жасуша сыртқы
әсерлерге ұшырап организмге қауіп төндіруі мүмкін, сондай-ақ өз қызметін атқара алмайды.
Слайд 5Жасуша өлімі механизмінің көрінісі:
Слайд 6Апоптоз: кезеңдері
Қайтымды өзгерістер сатысы. Бұл кезде апоптоз процесі тоқталуы мүмкін
және жасушаық құрылымдар репарацияланады.
Қайтымсыз өзгерістер сатысы. Бұл кезде жасушалық
құрылымдар бұзылып және жасуша апоптоздық денешіктер түзеді.
Слайд 7Апоптоз: морфологиялық өзгерістері
Апоптоздалатын жасушаның көлемі кішірейеді.
Хроматин конденсациясы және фрагментациясы.
Жасуша мембранасының
құрылымы өзгеріп және онда инвагинациялар түзіліп, апоптоздық денешіктер қалыптасады.
Слайд 8Апоптоз: морфологиялық өзгерістері
Электронды микрофотография
1- конденсацияланған хроматин
2- инвагинация
2
1
Слайд 9Апоптоз: кезең 1
Жасушалық стрестер
FasL
Fas-рецептор
Каспаза-8
JNK-стресс-киназа
Сәулелендіру (гамма,УФ)
Митохондриялар
p53
Цитохром с
Каспаза- 9
Каспаза- 3
Bcl-2
Bad
Bax
Ақуыздардың протеолизі
ДНК
Фрагментациясы
Слайд 10Апоптоз: Кезең 2
Ақуыздардың протеолизі
Жасушаның сусыздану
ДНК фрагментациясы және оның кариолеммамен байланыстарының
үзілуі
Цитолемманың дисфункциясы
Хроматиннің бөлшектенуі
Кариорексис
Нуклеин қышқылы малекулаларының бұзылуы
Кариопикноз
Жасуша бүріседі
Жасуша беткейінде көпіршіктердің түзілуі
Апоптозды
денешіктдің үзілуі және оның фагоцитозы
Слайд 11Апоптоз
Ағын цитофлуориметрия а – апоптоз жағдайындағы жасуша
б – Бақылау жасушалар
©
Соросовский образовательный журнал
Слайд 12Апоптоз: Кезең 2
Электронды микрофотография
а- бақылау жасуша
б- апоптоз жағдайындағы жасуша
© Соросовский
образовательный журнал
Слайд 13Некроз: кезеңдері
Некробиоз
(ерте өзгерістер фазасы)
Меншікті некроз
(кеш өзгерістер фазасы)
Слайд 14Некроз: морфологиялық өзгерістері
Алғашында маманданған жасушалардың элементтері және ядро бұзылады.
Жасуша өзінің
көлемін мүлде өзгертпейді
Жасушаны қоршап жатқан дәнекер ұлпасының талшықтары базофилді боялып,
фрагментацияланады
Слайд 15Некроз: кезең 1
Индукция (патогенді әсервоздействие)
Мембраналық потенциялдың жоғалуы
Ca2+ иондарының
жасушаға ағыны
Лизосомалық ферменттердің белсендірілуі
Митохондрияның тынысалу тізбегі ферменттерінің тежелуі
Слайд 16Некроз: кезең 2
Лизосомалық ферменттердің белсендірілуі
Фосфолипаза
Протеаза
Эндонуклеаза
Гидролиз
Расщепление ДНК
Эндоқаңқаның қорытылуы
Мембрананың бұзылуы
Деструкция
Маманданған органаллалардың бұзылуы,
кариопикноз, кариорексис, кариолизис
Лизистеуші ферменттердің органелла фрагментерімен бірге жасушааралық кеңістікке шығыуы
Қабыну
Слайд 17Некроз
Электронды микроскопия
1- лимфоциттің некрозы
2- (салыстыру үшін) лимфоциттің апоптозы
1
2
© Национальний
медицинский университет имени А.А.Богомольца
Научно-исследовательский лабораторный центр www.caspases.com
Слайд 18Қалыпты жағдайдағы жасуша
Ағынды цитофлуориметрия
Хроматиннің агрегациясы жоқ
© Laboratory of Ultrastructures
and Virology, Istituto Superiore di Sanita’,
Rome, Italy.
Слайд 19Қалыпты жағдайдағы плазмолемма
Сканирлеуші электронды микроскопия
Эпителиальді жасушаның беті
© Laboratory of Ultrastructures
and Virology, Istituto Superiore di Sanita’,
Rome, Italy.
Слайд 20Эпителиальді жасуша.Апоптоз.
Сканирлеуші электронды микроскопия
Апоптозды денешіктердің түзілуі
© Laboratory of Ultrastructures and
Virology, Istituto Superiore di Sanita’,
Rome, Italy.
Слайд 21Клетки: апоптоз, некроз, митоз
Ағынды цитофлуориметрия
1- норма
2- митоз
3- апоптоз
2
1
3
© Laboratory of
Ultrastructures and Virology, Istituto Superiore di Sanita’,
Rome, Italy.
Слайд 22Хроматин конденсациясы
Ағынды цитофлуориметрия
1- кариолеммамен байланыстарының үзілуі
2- хроматин агрегациясы
3- хроматиннің ерітілуі
4- апоптозды денешіктер
1
4
2
3
© Laboratory of Ultrastructures and Virology, Istituto Superiore
di Sanita’,
Rome, Italy.
Слайд 23Хроматин конденсациясы
Ағынды цитофлуориметрия
A- норма
B- кариолеммамен байланыстардың үзілуі
C- ядроның ыдырауы
D- апоптозды
денешіктердің түзілуі
© Laboratory of Ultrastructures and Virology, Istituto Superiore di
Sanita’,
Rome, Italy.
Слайд 24Апоптоздың соңғы этапы
Сканирлеуші электронды микроскопия
1- апоптозды денешіктер
1
© Laboratory of Ultrastructures
and Virology, Istituto Superiore di Sanita’,
Rome, Italy.
Слайд 25Апоптоз бен некроздың айырмашылықтары
Слайд 26Апоптоздың бұзылуы :
Жасушаның өмірсүру қабілетінің жоғарылауы
Жасушаның өмірсүру қабілетінің төмендеуі
Жасушаның
некрозға ұшырауы
Слайд 27Жасушаның өмірсүру қабілетінің жоғарылауы:
Слайд 28 Жасушаның өмір сүруге қабілеттілігінің төмендеуі және некроз:
Индуцирлейтін фактор
Компенсация
Қайта қалпына
келу
Апоптоз. Фаза 2.
Атрофия
Некроз
Ишемиялық процестер
Дегенеративті аурулар
Қабыну процестері
Апоптоз. Фаза 1.
Энергетикалық ресурстармен қамтамасыз
ету
Энергетикалық ресурстардың жетіспеуі
Слайд 29Некроздың формалары:
Тікелей некроз, тікелей әсер етуші факторға негізделген (травмалық, токсикалық
және биологиялық некроздар)
Тікелей емес некроз, тамырлы және жүйке- эндокринді жүйе
арқылы әсер етуге негізделген (аллергиялық, тамырлы және трофоневротикалық некроздар)
Слайд 30Кардиомиоциттердегі апоптоз :
Электронды микрофотография
Екі жағдайда да кеш апоптоз
1
2
© Национальний медицинский
университет имени А.А.Богомольца
Научно-исследовательский лабораторный центр
Слайд 31Нейрон апоптозы:
Электронды микрофотография
1- ерте апоптоз
2- кеш апоптоз
1
2
© Национальний медицинский университет
имени А.А.Богомольца
Научно-исследовательский лабораторный центр
Слайд 32Гепатоциттердегі апоптоз :
Электронды микрофотография
Екі жағдайда да кеш апоптоз
2
1
© Национальний медицинский
университет имени А.А.Богомольца
Научно-исследовательский лабораторный центр
Слайд 33Кардиомиоциттердегі аполптозды денешіктер:
Сканирлеуші электронды микроскопия
© Laboratory of Ultrastructures and Virology,
Istituto Superiore di Sanita’,
Rome, Italy.
Слайд 34Жасуша өліміне әсер ету тәсілдері:
Апоптоздың индукциясы
Апоптоздың тежелуі
Слайд 37Жасуша өліміне әсер етудің клиникалық тәсілдері
Онкологиялық ауруы кезіндегі апоптоздың индукциясы
Ишемия
кезіндегі апоптоздың ингибирленуі
Слайд 38Перспективалар:
Апоптоздың ингибиторлары мен активаторларын жасуша өлімімен байланысты ауруларында қолдану
Жасуша вируспен
зақымдалған кездегі апоптоз процестері (мыс., АИВ)
Апоптоз ингибиторлары мен активаторларына жасушаның
сезімталдығының жоғарылауы немесе төмендеуі
Слайд 39Тақырыбтың маңызы
Жасуша өлімі процестеріндегі дисбаланс көптеген патологиялардың негізі болып табылады.
Жасуша
өлімі- организмнің қалыпты тіршілігі
Көптеген зерттеу жұмыстарының зерттеу аймағы