Слайд 1ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ МИНИСТРЛІГІ
ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕДИЦИНА
АКАДЕМИЯСЫ
ПРЕЗЕНТАЦИЯ
Орындаған: Елемес А.Қ
Тобы: Б-ЖМКб-
05-17
Қабылдаған: Абдукаримова Ж.М
Ішкі аурулар пропедевтика кафедрасы
Тақырыбы: Сарғаю синдромы .
Слайд 2Жоспар:
Кіріспе
1 Сарғаю синдромы
Негізгі бөлім;
1 Паренхиматозды (бауырлық) сарғаю.
2 Механикалық
(бауыр астылық) сарғаю.
3 Гемолитикалық (бауыр үстілік) сарғаю
4 Балалардағы ерекшелігі
Қорытынды бөлім
Слайд 3 Сарғаю синдромы - бауыр және өт жолдарының көптеген ауруларында байқалады.
Тері сарғаюымен бірге зәр түсі өзгеруі ықтимал. Зәрдің түсі қоңыр-сары
немесе қоңыр (сыра түсті) болады, ал нәжістің түсі ақшыл, кейде тіпті түссіз болуы мүмкін.
Слайд 5 Сарғаю симптомының екі түрі бар:
Слайд 61) негізгі сарғаю- патологиялық жағдайларда кездеседі,
2) алиментарлы сарғаю –
қалыпты жағдайда каротині көп тағамдарды қабылдағанда болатын сарғаю (сәбіз, мандарин,
апельсин).
Негізгі патологиялық сарғаюда науқастың біріншіден таңдайы, көзі, алақаны сарғаяды, содан кейін барып терісі, ал алиментарлық сарғаюында – тек терісі ғана сарғаяды.
Слайд 7 Сарғаю билирубин алмасуы бұзылғанда негізгі үш себептің нәтижесінде дамиды:
Билирубиннің
көп түзілуінен (гемолиздік сарғаю, эритроциттердің көп мөлшерде бұзылып ыдырауынан);
Бауыр
клеткалары бос билирубинді ұстап және оның глюкурон қышқылымен байланысуы бұзылуынан (паренхиматозды сарғаю);
Билирубиннің өтпен бірге ішекке түсуі және байланысқан билирубиннің қайта қанға сіңуі бұзылуынан (механикалық сарғаю).
Слайд 9Бауырдың қалыпты қызметтері:
а) пигменттік алмасу;
б) көмірсу, белок, май алмасуы, микроэлементтер алмасуы;
в) залалсыздандыру қызметі;
г) бөліп-шығару
қызметі.
Слайд 10 Билирубиннің қалыпты мөлшері:
жалпы билирубин - 8,5-20,5 мкмоль/л;
байланысқан (тікелей) билирубин -
1,7-5,1 мкмоль/л;
бос (байланыспаған, тікелей емес) билирубин - 16,5 мкмоль/л.
Байланысқан
билирубин жалпы билирубиннің 25% құрауы керек.
Слайд 12Қалыпты жағдайда билирубин алмасуы
Слайд 13 Паренхиматозды (бауырлық) сарғаю- гепатоциттердің зақымдануынан дамиды, олар билирубинді ұстап, глюкурон
қышқылымен байланыстырып, өтпен бірге шығара алмайды. Қан сарысуында бос және
байланысқан билирубин көбейеді. Зәрде билирубин және өт қышқылдары пайда болады. Нәжіспен бөлінетін стеркобилиноген азаяды.
Слайд 14Паренхиматозды сарғаюда билирубин метоболизмінің
бұзылысы
Слайд 15Паренхиматозды сарғаюда билирубин метоболизмінің
бұзылысы
Слайд 16 Механикалық сарғаю (обтурациялық, бауырастылық ) жалпы өт жолы жартылай немесе
толық бітелуінен дамиды. Себептері: сыртынан ісіктің басып тастауы (ұйқы безі
басының ісігі, Фатеров еміздігінің рагі), немесе ішінен таспен бітелуі. Соның салдарынан өт іркіліп, өт жолдарында қысым жоғарылайды. Нәтижесінде өт капиллярлары керіледі және бауыр клеткаларына өт сіңеді де, гепатоциттер некрозға ұшырап өледі, ал өт әрі қарай лимфа кеңістіктеріне және қанға сіңеді.
Слайд 17Механикалық сарғаюда билирубин метоболизмінің
бұзылысы
Слайд 18 Гемолиздік (бауыр үстілік) сарғаю-эритроциттердің мөлшерден артық ыдырауынан түзілген бос билирубиннің
бәрі бірдей бауырда глюкурон қышқылымен байланысып үлгермеуінен дамиды. Бос билирубиннің
артық мөлшері қанда жиналып сарғаюды тудырады.
Слайд 19Тері түсі лимон-сары түсті болады, терінің қышуы болмайды. Қанда бос
билирубин мөлшері біршама артады. Зәрде билирубин болмайды, бірақ түсі қанық
сары болады, өйткені уробилиноген мөлшері артады (5-10 есе) және де нәжісте стеркобилиноген артады, себебі гемолиздік сарғаю дамыған адамда жиі бауыр қызметі бұзылады. Нәжіс түсі де қанық қоңыр болады, стеркобилиногеннің көп бөлінуінен.
Слайд 20Гемолиздік сарғаюда билирубин метоболизмінің
бұзылысы
Слайд 24Сарғаюдың симптомдары:
Склера және тері сарғаяды. Зәрдің түсі қоңыр-қара түске өзгереді.
Нәжістің түсі ақшыл, бозғылт түстес болады. Ұстама және қалтырау болуы
мүмкін. Оң жақ қабырға астындағы ауырсыну. Дене массасының және тәбеттің төмендеуі
Слайд 25Сарғаю синдромы бар науқастан анықтау қажет:
Сарғаюдың ұзақтығын
Ауырсыну сезімін
Тері бөртпелерінің бар
–жоқтығын
Дәрілік препараттарды өз бетінше қабылдауы
Ішімдікті қабылдауы
Дене массасының және тәбеттің
төмендеуі
Нәжістің және зәрдің түсі
Сарғаю синдромы бар адамдармен қарым-қатынасы
Қан құйылғандығы және инфекция қабылдауы
Мамандығы
Слайд 26Шырышты және тері қабаттарының сарғаюының қарқындылығын
Қасынудың іздері
Созылмалы бауыр жетіспеушілігінің белгілері
- Пальмарлы эритема
-
Барабан тәрізді саусақтар
- Тырнақтың ақ түстес болуы
- Гинекомастия
Сарғаю синдромы бар науқасты тексеру:
Слайд 27Лабораториялық зерттеулер:
Қандағы,зәрдегі және нәжістегі өт пигменттері және оның туындылары,
қанның биохимиялық анализдері бауыр және басқа да органдардың жеткіліксіздігін анықтау
үшін тағайындалады..
Слайд 28Аспаптық зерттеулер:
Аспаптық зерттеу
әдістері көп мағлұмат береді. Ультрадыбыстық зерттеу әдістері бауырлық және бауырастылық
сарғаюды анықтауға мүмкіндік береді. Көп жағдайда бұл әдіс өт қабындағы тастарды және гепатомегалияны, диффузды және ошақты қабынуларды анықтауға көмектеседі.
синдромы кезінде негізгі медикаментозды ем бауыр зат алмасу процесін жақсартуға
бағытталады. Гепатопротекторлар тағайындалады.
эссенциале форте — 2 капсуладан күніне 3 рет,ампулада 5мл көктамырға
сирепар — ішке 25 мг-нан күніне 3 рет
силибор — 1—2 таблеткадан күніне 3 рет
лив-52 — ішке 90—180тамшыдан немесе 2—3 таблеткадан 3—4 рет
гепатофальк планта — ішке 1—2 капсуладан
силибинин —ішке 0,14 г 2—3 рет
тыквеол —ішке 1 шай қасықтан 3—4 рет
рибоксин — ішке 0,6—2,4 г
метионин — 0,5—1,5 г күніне 3—4 рет
гептрал — бұлшықетке және көктамырға
карсил 1—2 дражеден күніне 3 рет
Слайд 30Қорытынды
Клиникада сарғаю синдромы терінің, шырышты
қабықтар мен склераның сары түске боялуы бойынша анықталынады. сарғаюдың түрлерін
ажыратуды кесте бойынша талдауды жөн көрдік.
Слайд 31Пайдаланылған әдебиеттер:
Патофизиология оқулығы 2010-2011ж
Клиникалық патофизиология оқулығы 2010ж
Ішкі аурулар пропедевтикасы,
Б.Н. Айтбембет, 2010ж.
Б.С. Қалимұрзина. Алматы 2007ж.
www.google.kz.
Денсаулық журналы.
www.youtube.com.